Czym są neurotransmitery i jaka jest ich rola?

Neurotransmitery to chemiczne przekaźniki, dzięki którym zachodzi komunikacja między neuronami w naszym mózgu, a także między mózgiem a pozostałymi obszarami organizmu. Główną rolą neurotransmiterów jest regulacja nastroju, gospodarki energetycznej oraz snu. Mają one wpływ na zdolność koncentracji i zapamiętywania, a także na reakcję organizmu w sytuacjach stresowych. Każdy neurotransmiter pełni specyficzną funkcję, a jego brak, nadmiar lub niedobór niesie ze sobą groźne konsekwencje dla zdrowia i funkcjonowania całego organizmu. Zachowanie prawidłowego poziomu neurotransmiterów ma istotny wpływ na nasze codzienne funkcjonowanie nie tylko fizyczne, ale przede wszystkim psychiczne.

Do najważniejszych neurotransmiterów należą serotonina, dopamina, acetylocholina, GABA oraz  noradrenalina.

Serotonina jest nazywana hormonem szczęścia, reguluje sen i apetyt, kontroluje temperaturę ciała, podnosi ciśnienie krwi oraz powoduje skurcze mięśni gładkich. Serotonina bierze udział w komunikacji między poszczególnymi obszarami mózgu. Jedną z przyczyn braku odpowiedniego poziomu tego neuroprzekaźnika jest niedostatek tryptofanu. Objawy niedoboru serotoniny to drażliwość, obniżony nastrój, depresja, problemy ze snem, nieodparta ochota na słodycze.

Dopamina kontroluje ciśnienie tętnicze krwi, koordynację ruchową i układ hormonalny, ma wpływ na emocje, koncentrację i procesy poznawcze. Niedobór dopaminy często jest wynikiem przewlekłego stresu oraz braku snu, nadużywania alkoholu i innych używek. Może być również konsekwencją niedoczynności tarczycy, zatrucia metalami ciężkimi, niedoboru hormonu wzrostu, tyrozyny, magnezu, cynku, żelaza, witaminy B3, B6, C i D.. Nieprawidłowy poziom dopaminy objawia się jako apatia, brak chęci do działania, uczucie rozbicia i zmęczenia, chęć spożywania pobudzających używek (kawa, papierosy itp.).

Acetylocholina powoduje skurcze mięśni szkieletowych i gładkich oraz rozszerzenie naczyń krwionośnych, obniża ciśnienie krwi, reguluje pracę serca, pobudza funkcje wydzielnicze gruczołów. Niedobór acetylocholiny jest wynikiem deficytu witamin z grupy B, takich jak: B7, B5 i B3 oraz kwasów omega-3. Substancje te biorą czynny udział w procesie syntezy acetylocholiny. Zbyt mała ilość acetylocholiny w organizmie objawia się zaburzeniami pamięci, problemami ze snem, zaburzeniami przesyłania impulsów nerwowych. Pojawia się zmniejszona siła skurczów, a nawet porażenie mięśni. Inne objawy to ogólne zmęczenie, problemy z widzeniem, przełykaniem, a nawet oddychaniem.

GABA ma działanie hamujące pobudliwość neuronów, wpływa na funkcjonowanie mózgu, obniża pobudzenie nerwowe i poczucie lęku, ułatwia zasypianie. Reguluje czynności wydzielnicze gruczołów, a także obniża napięcie mięśni. Niedobór GABA wynika z nadmiaru stresu, nadużywania alkoholu, nadmiernego spożywanie kofeiny. Inne przyczyny to niedobór kwasu glutaminowego oraz witamin z grupy B, takich jak B1, B3 i B6. Niedostatek GABA objawia się przede wszystkim depresją.

Noradrenalina pobudza mózg i mięśnie do działania, zwiększa dopływ krwi do narządów organizmu. Podnosi napięcie nerwowe, zwiększa zdolność zapamiętywania i koncentracji. Wysoki poziom noradrenaliny występuje na przykład w nadczynności tarczycy, wiąże się także ze spożywaniem produktów bogatych w tyrozynę, może się objawiać stanami lękowymi. Niski poziom noradrenaliny może świadczyć o neuropatiach lub jest wynikiem zażywanych leków.